Nucleair incident

In het dagelijks leven wordt iedereen blootgesteld aan radioactieve stoffen en straling. Ze zijn overal. Zowel vanuit de ruimte als via natuurlijke bronnen op aarde worden we constant een beetje bestraald. Deze lage dosis radioactieve straling is onvermijdelijk. Het risico voor de gezondheid is klein omdat de dosis van straling laag is. Je kan hierover meer informatie vinden op deze website. Of bekijk dit filmpje over blootstelling aan straling in het dagelijks leven.

In Zeeland staat een kerncentrale in Borssele met 1 reactor. Net over de grens, in het Belgische Doel, staat een centrale met 4 reactoren. De kans op een nucleair incident waarbij radioactieve straling vrij kan komen bij die centrales is klein. Nucleaire installaties zijn zeer veilig en voldoen aan steeds strengere internationale eisen. De Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) houdt toezicht op het functioneren van de kerncentrale in Borssele. Het Federale Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC) in België houdt toezicht op het functioneren van de kerncentrale in Doel. Hierbij wordt nauw samengewerkt met Nederland. De processen in een kerncentrale worden dag en nacht bewaakt, zodat in geval van een storing direct wordt ingegrepen. Toch kan er altijd iets misgaan. Een nucleair incident met gevolgen voor de omgeving is nooit helemaal uit te sluiten.

Wanneer radioactieve stoffen dreigen vrij te komen, kan dat gevolgen hebben voor inwoners. Vanaf een bepaalde dosis kunnen deze stoffen schadelijk zijn voor de gezondheid. Om die reden hebben Veiligheidsregio Zeeland, de gemeenten, Provincie en de Rijksoverheid zich voorbereid op een nucleair incident. Er zijn rampbestrijdingsplannen en protocollen vastgesteld om ervoor te zorgen dat er bij een nucleair incident en het vrijkomen van radioactieve stoffen juist wordt gehandeld. De plannen worden regelmatig beoefend en bijgewerkt. Maar ook jij kan je hier op voorbereiden.

  • Bedenk waar je heen kunt of wilt, wanneer je moet evacueren.
  • Weet hoe je ventilatiegaten in je huis kunt afsluiten.
  • Zorg dat je genoeg spullen en een noodpakket in huis hebt, voor het geval je enige tijd binnen moet blijven.
  • Blijf binnen of ga naar binnen.
  • Sluit deuren, ramen en alle ventilatie. Bijvoorbeeld een afzuigkap, ontluchtingskoker en muurroosters in douche en toilet.
  • Gebruik en drink gedurende de aangegeven periode geen kraan- en regenwater, geen bladgroenten die gewassen moeten worden of uit eigen tuin komen of moeilijk schoon te maken etenswaren. Gebruik alleen voorverpakte voedingsmiddelen.
  • Houd huisdieren binnen.
  • Leg de  jodiumtabletten alvast klaar (als u ze heeft); neem ze nog niet in, wacht op instructies van de overheid. Het is niet altijd nodig om jodiumtabletten in te nemen.
  • Volg het nieuws en de adviezen van de hulpdiensten. Via het liveblog op deze website, Twitter @VRZ, Facebook Zldveilig en bij een groot incident ook via de calamiteitenzender, lees of hoor je wat er precies aan de hand is en wat je verder moet doen.

Er zijn meerdere maatregelen die de overheid kan nemen om gezondheidsschade bij een nucleair incident te voorkomen.

  • Er zijn maatregelzones vastgesteld rondom de kerncentrales van Borssele en Doel. Kijk voor de kerncentrale Borssele op de website van de Risicokaart.
  • De overheid geeft bij een nucleair incident aan wanneer jodiumtabletten ingenomen kunnen worden.
  • De overheid kan overgaan tot evacuatie of inwoners adviseren te schuilen. Bekijk de filmpjes over evacueren of schuilen.
  • Soms worden landbouwmaatregelen opgelegd ter bescherming van de voedselketen. Denk aan een oogst- of slachtverbod, om te voorkomen dat er besmet vlees of groente op de markt komt. Bekijk het filmpje over deze maatregelen.

De maatregelen verschillen per situatie en staan in het Nationaal Crisisplan Stralingsincidenten.

Bij een nucleair incident kan een radioactieve wolk vrijkomen waar ook radioactief jodium in kan zitten. Dit type jodium kan zich ophopen in de schildklier. Dat verhoogt de kans op het krijgen van schildklierkanker, met name bij mensen tot 40 jaar. Hoe jonger je bent, hoe gevoeliger je schildklier is voor schade door radioactief jodium. Jodiumtabletten bieden bescherming tegen radioactief jodium. De tabletten zijn bedoeld om in te nemen op het moment dat een nucleair incident plaatsvindt. De overheid adviseert jou hierbij. 

Voor wie zijn jodiumtabletten geschikt? 
Hoe ouder, hoe minder kans je hebt op schildklierkanker door radioactief jodium. 

  • Kinderen tot 18 hebben het meeste kans op schildklierkanker door radioactief jodium. Daarom geldt voor hen het grootste distributiegebied (tot 100 km vanaf een kerncentrale).
  • Mensen tussen de 18 en 40 jaar oud hebben minder kans op schildklierkanker door radioactief jodium. Daarom geldt voor hen een kleiner distributiegebied (de 0-20 kilometerzone).
  • Zwangere vrouwen (alle leeftijden) behoren ook tot de doelgroepen waarvoor jodiumtabletten geschikt zijn. Tijdens een kernongeval kunnen zij jodiumtabletten innemen ter bescherming van hun ongeboren kind.
  • Voor mensen boven de 40 jaar is er geen verhoogd risico op schildklierkanker door blootstelling aan radioactief jodium aangetoond. De kans op bijwerkingen bij het innemen van jodiumtabletten neemt ook toe naarmate mensen ouder zijn.

Wanneer neem je jodiumtabletten in? 
Alleen als de overheid je hiertoe oproept, is inname nodig om je te beschermen tegen radioactief jodium. Je krijgt de oproep via: radio, televisie, NL-alert en www.crisis.nl.

Het advies jodiumpillen in te nemen, hangt af van de hoeveelheid radioactief jodium dat vrijkomt en van de windrichting. Dit advies kan tegelijk gegeven worden met andere maatregelen die de overheid tijdens een kernongeval kan afkondigen, namelijk: mensen laten schuilen of het evacueren van een bepaald gebied. 

Verspreiding jodiumtabletten
Inwoners tot 40 jaar die dicht bij een kerncentrale wonen, hebben in het najaar van 2017 jodiumtabletten gekregen van de overheid. Of je deze tabletten hebt gekregen, hangt onder andere af van de plek waar je woont en van je leeftijd. De volgende doelgroepen hebben eind 2017 tabletten ontvangen van de overheid: 

  • Kinderen tot 18 jaar, die binnen de 20-100 kilometerzone (hemelsbreed) rondom een kerncentrale wonen, hebben tabletten ontvangen. 
  • Mensen van 18 t/m 40 jaar, die binnen de 0-20 kilometerzone (hemelsbreed) rondom een kerncentrale wonen, hebben de tabletten ontvangen.

Geen tabletten ontvangen? 
In een straal van 20 km rondom de  kerncentrales Borssele en Doel zijn in het verleden eerder al jodiumtabletten verspreid. Wanneer je de tabletten enkele jaren geleden ook al eens ontving, heb je ze nu niet opnieuw gekregen. Ben je deze tabletten kwijt of val je niet binnen de doelgroep, maar wil je toch tabletten in huis hebben? Dan kun je jodiumtabletten kopen bij de apotheek en/of drogist. De adviesprijs voor de tabletten is € 2,95. 
Groepslocaties, zoals bijvoorbeeld scholen, kunnen zich voor jodiumtabletten wenden tot het ministerie van VWS.