Sirene en zwaailichten ’s nachts, moet dat nou?

Lig je net lekker te slapen, schalt er ineens een sirene door de straat. Waarom gebruiken hulpdiensten die ’s nachts als er amper verkeer op de weg is? Mag dat zomaar? En wat zijn de regels? Vier vragen en antwoorden over de redenen achter het gebruik van sirenes in de nachtelijke uren.

1. Zijn er regels voor zwaailicht en sirene?
   Ja, zowel voor uitrukken als voor oefeningen zijn er duidelijke regels voor de brandweer, politie en ambulance. Deze zijn vastgelegd in de richtlijn: ‘Optische en geluidssignalen brandweer’ van het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV). Hulpverleningsdiensten mogen enkel hun zwaailicht en sirene gebruiken om kenbaar te maken dat ze een 'dringende taak' vervullen. Dat kan zijn een levensbedreigende situatie, ernstige verstoring van de openbare orde of het voorkomen van ernstige schade aan gebouwen of goederen.
2. Hoe weet ik of een sirene van de brandweer, politie of ambulance is?
   Alle hulpdiensten gebruiken tegenwoordig dezelfde sirene met een lage toon van 375 hertz en een hoge toon van 500 hertz. Het onderscheid tussen de verschillende hulpdiensten is verdwenen.
3. Wanneer gebruik jullie het zwaailicht en de sirene?
   Vanaf prio 1 gebruiken we noodsignalen. Sterker nog, dan is de bestuurder bij wet verplicht om dat te doen. Bij prio 1 dreigt aanzienlijke schade of zijn mensenlevens in gevaar en wordt met ‘toeters en bellen’ aangereden, waarbij het betreffende voertuig voorrang heeft. De prioriteit wordt in veel van de gevallen toegekend door de meldkamercentralist, die via 112 de melding binnen krijgt.
4. Kan de sirene ’s nachts niet uit?   
   Nee, helaas. De wet maakt geen verschil tussen het gebruik overdag en ’s avonds. De urgentie is bepalend, niet het tijdstip. Het belangrijkste argument voor het gebruik van sirenes en zwaailichten is de veiligheid. Hulpverleners moeten zo snel mogelijk ter plaatse zijn om levens te redden en schade te beperken. In het donker zijn hulpvoertuigen minder goed zichtbaar, zelfs met zwaailichten. De sirene zorgt ervoor dat andere weggebruikers, inclusief voetgangers, op tijd gewaarschuwd worden.

Hoewel het hinderlijk kan zijn om 's nachts wakker te worden van een sirene, is het belangrijk te beseffen dat deze geluidssignalen levens kunnen redden en schade kunnen voorkomen. De regels en protocollen zijn er om de veiligheid van zowel de hulpverleners als het publiek te waarborgen.