‘Denk na over wát je plant en wáár je plant’

Opeens ging het dit voorjaar over olifantengras. Bij Westdorpe sloeg een brand in een landbouwvoertuig over naar een akker met olifantengras. Drie weken later stond bij Biervliet een veld met olifantengras in brand. De brandweer kon ternauwernood voorkomen dat de brand de boerderij naast het veld bereikte. Olifantengras – de XL-variant van riet - stond meteen op de kaart.

,,Gewasbranden hebben altijd al onze aandacht heeft gehad’’, vertelt Alfred van den Berge. Hij is bij Veiligheidsregio Zeeland specialist Risico & Veiligheid en heeft het thema natuurbrand onder zijn hoede. ,,Het is geen nieuw fenomeen, maar we zien dat de risico’s door klimaatverandering en langere droge periodes steeds groter worden.’’

Hoger en droger

Olifantengras is voor Van den Berge wel een relatief nieuw gewas. ,,Het is opkomend bij akkerbouwers. Dat snap ik wel. Het groeit snel, vergt weinig onderhoud, heeft een lage milieubelasting en veel toepassingen voor het gebruik. Daar staat tegenover dat het hoger groeit dan andere gewassen en ook droger is dan andere gewassen.’’
 

Dat is op zich niet erg, zegt Van den Berge. ,,Maar voor akkerbouwers is het wel essentieel om het brandrisico in de gaten te houden. Preventie is de sleutel. Dus ons advies is: creëer een vrije zone tussen het gewas en bebouwde gebieden of aangrenzende natuur. Dit voorkomt dat een brand zich vanuit het perceel naar de (bebouwde) omgeving kan verspreiden.’’

Dit is niet anders dan bij andere gewassen. ,,Het landelijk advies van de brandweer is om 8 keer de hoogte van een gewas te nemen als vrije zone. Dat is een zone zonder vegetatie en brandgevaarlijk materiaal. Op die manier zorg je voor een natuurlijke stoplijn als er toch brand uitbreekt. Daarmee kun je omliggende gebouwen en gebieden sparen.’’

Brandgedrag

,,Het type vegetatie heeft een aanzienlijke invloed op de ontwikkeling van een brand. Sommige vegetatietypen zijn gevoelig voor snelle uitdroging, zoals grassen, heide en naaldhout. Door snelle uitdroging worden deze soorten al snel zeer brandbaar. Elk type vegetatie heeft zijn eigen kenmerken wat betreft brandgedrag.’’

,,Tijdens langere droge periodes, in combinatie met een lage luchtvochtigheid, neemt de kans op het ontbranden van gewassen aanzienlijk toe. Wanneer er sprake is van hoge, droge gewassen met relatief veel zuurstof tussen de gewassen – zoals bijvoorbeeld bij olifantengras - is het risico groter. Dit zorgt ervoor dat de brand zich sneller kan verspreiden dan bij lage gewassen.’’ 

,,Ik vrees dat branden als deze vaker voor kunnen gaan komen. Klimaatverandering geeft langere periodes van droogte te zien. Dat vergroot de brandrisico’s. Bewustwording van de risico’s van dit type gewassen en het naleven van de juiste afstanden ten opzichte van erfgrenzen is daarom van groot belang. Denk na over wat je plant en waar je het plant.’’

Olifantengras, ook bekend als Miscanthus, is een tropische grassoort die bekend staat om zijn hoge opbrengst en veelzijdige toepassingen. Het is een meerjarige plant die tot wel 4 meter hoog kan worden en een productieve levensduur van 15 tot 20 jaar heeft. Olifantengras kan worden gebruikt als stalstrooisel, brandstof, bouwmateriaal, papier, bioplastics en biobrandstoffen. Het is ook een siergras dat structuur en beweging in tuinen brengt.

Bron: Wageningen University & Research